Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam (“TTTCQT”) đã được thành lập theo Nghị quyết số 222/2025/QH15 của Quốc hội về Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam và Nghị định số 323/2025/NĐ-CP của Chính phủ và chính thức đi vào hoạt động tại thành phố Đà Nẵng vào ngày 09/01/2026[1] và tại thành phố Hồ Chí Minh vào 11/02/2026.[2]
Đi vào hoạt động cùng với thiết chế TTTMQT, Trung tâm trọng tài quốc tế thuộc TTTCQT và Toà chuyên biệt tại TTTCQT cũng đã được tuyên bố thành lập và hoạt động. Hai thiết chế giải quyết tranh chấp này đang chuẩn bị những điều kiện cần thiết để có thể đi vào hoạt động ổn định và hiệu quả cho các nhà đầu tư tài chính.
Trong các văn bản quy phạm liên quan đến việc thành lập và hoạt động của TTTCQT tại Việt Nam, phương thức hoà giải được quy định trong phương thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài và toà án. Không có quy định cụ thể hạn chế nếu các bên lựa chọn giải quyết tranh chấp bằng hoà giải bằng một hoà giải viên độc lập hoặc một trung tâm hoà giải thương mại độc lập bên ngoài TTTCQT.
Vấn đề này tương tự như TTTCQT Dubai (Dubai International Financial Centre-DIFC) tại Tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất (UAE). Theo hướng dẫn tố tụng của Toà chuyên biệt của DIFC, các bên tranh chấp hoàn toàn có quyền lựa chọn hoà giải viên độc lập không phải do Toà chuyên biệt của DIFC giới thiệu[3]. Pháp luật áp dụng trong Toà án chuyên biệt của DIFC được quy định riêng[4], độc lập với hệ thống toà án quốc gia, dựa trên các nguyên tắc và tiêu chuẩn chung của hệ thống thông luật[5]. Toà án chuyên biệt của DIFC khuyến khích các bên sử dụng các phương thức giải quyết tranh chấp lựa chọn (ADR) như thương lượng, hoà giải… cho các tranh chấp phát sinh thuộc thẩm quyền của Toà chuyên biệt[6]. Thẩm phán và một số chức danh tư pháp của Toà chuyên biệt của DIFC có thể tiến hành hoà giải nhưng với điều kiện chưa tham gia vào việc giải quyết tranh chấp[7]. Năm 2025, Toà chuyên biệt DIFC cũng thành lập Trung tâm Dịch vụ Hoà giải để hỗ trợ các bên giải quyết tranh chấp bằng phương thức hoà giải[8]. Thỏa thuận hòa giải thành có thể được Tòa án chuyên biệt của DIFC công nhận và có hiệu lực cưỡng chế tương đương với phán quyết của tòa án[9]. Hoạt động hoà giải cũng được khuyến khích trong hoạt động giải quyết tranh chấp bằng phương thức trọng tài tại DIFC[10].
Tương tự như DIFC, TTTCQT Abu Dhabi Global Market (ADGM) cũng đã tích hợp hoạt động hoà giải vào trong hoạt động của Toà án chuyên biệt ADGM và Trung tâm trọng tài ADGM. Kể từ năm 2019, Toà chuyên biệt của ADGM đã thành lập Chương trình Hoà giải bên cạnh Toà án (Court-Annexed Mediation Scheme)[11]. Bên cạnh việc lựa chọn hoà giải viên do Toà án chuyên biệt ADGM giới thiệu, các bên tranh chấp cũng có quyền lựa chọn hoà giải viên độc lập để giải quyết tranh chấp của mình[12]. Đặc biệt năm 2022, ADGM đã giới thiệu dịch vụ hoà giải trong thế giới ảo (Mediation in Metaverse) [13]. Dịch vụ này được quảng cáo là sẽ cách mạng hóa việc cung cấp dịch vụ hòa giải trên toàn cầu, chuyển đổi mô hình hòa giải gắn liền với tòa án do Tòa án chuyên biệt của ADGM thực hiện thành phương pháp hòa giải thế hệ mới. Bằng cách sử dụng công nghệ Web3 mới nhất hiện có, dịch vụ “hòa giải trong thế giới ảo” của ADGM sẽ mang đến trải nghiệm sống động hơn, nâng cao hiệu quả hòa giải ảo bằng cách cho phép người tham gia truy cập vào không gian văn phòng 3D dựa trên không gian vật lý bên trong Trung tâm Trọng tài ADGM, với hình ảnh video của người tham gia được tích hợp vào môi trường ảo. Việc truy cập vào Trung tâm Trọng tài ảo sẽ được thực hiện thông qua máy tính để bàn hoặc thiết bị di động, mà không cần thêm phần cứng nào khác. Dịch vụ này cho phép các bên có thể thuận tiện trong việc trao đổi về các vấn đề tranh chấp và thảo luận về giải pháp mà không cần thiết phải gặp gỡ để trao đổi trực tiếp[14].
Đối với TTTCQT Astana (AIFC) của Kazakhstan, Toà án chuyên biệt AIFC và Trung tâm trọng tài AIFC cũng khuyến khích các bên sử dụng hoà giải để giải quyết tranh chấp. Hoà giải tại Toà chuyên biệt AIFC là một hoạt động giải quyết tranh chấp tiền tố tụng do Thẩm phán tiến hành. Thẩm phán được thực hiện hoà giải thì không tiến hành giải quyết tranh chấp. Các vụ việc giải quyết tại Trung tâm trọng tài quốc tế của AIFC chủ yếu được thực hiện bằng phương thức hoà giải[15]. Tương tự như DIFC và ADGM, AIFC được thành lập với hệ thống pháp luật riêng biệt, độc lập với hệ thống luật quốc gia Kazakhstan. Các thoả thuận hoà giải đạt được trong khuôn khổ AIFC có thể được công nhận và thi hành thông qua Toà án chuyên biệt AIFC, đồng thời được hưởng lợi từ cơ chế thi hành quốc tế theo Công ước Singapore mà Kazakhstan là quốc gia thành viên. Tính đến tháng 6/2023, Toà án AIFC đã giải quyết thành công 1.695 vụ việc thông qua hoà giải, chiếm gần 80% tổng số vụ việc được xử lý tại TTTCQT này.[16]
Bảo mật thông tin về nội dung tranh chấp là một trong những ưu điểm và điều kiện tiên quyết của phương thức hoà giải đều được đặt ra trong các quy định về hoà giải của các thiết chế giải quyết tranh chấp của các TTTCQT. Ví dụ như, toà án, trọng tài tại DIFC, ADGM hay AIFC đều đã phát triển những chuẩn mực khá nhất quán trong bảo mật như: quy định rõ thông tin trong hoà giải bao gồm tài liệu, các trao đổi, đề xuất và phát biểu không được tiết lộ và không được sử dụng trong các quá trình tố tụng tiếp theo; các phiên hoà giải được tổ chức kín[17] giúp cho việc bảo vệ các thông tin tài chính, tài sản, nhà đầu tư. Đối với hoạt động hoà giải trực tuyến, các thiết chế giải quyết tranh chấp đầu tư hạ tầng bảo mật cao, kiểm soát truy cập nhiều lớp[18]….
Chuẩn mực về đội ngũ hoà giải viên cũng là một vấn đề thường được quan tâm khi các bên tranh chấp lựa chọn hoà giải viên và tổ chức hoà giải. Toà án chuyên biệt của DIFC và Toà án chuyên biệt của ADGM đều nhấn mạnh tính chuyên môn và chuẩn mực đạo đức của hoà giải viên trong cơ chế hoà giải. Quy định của Toà án chuyên biệt của ADGM yêu cầu chỉ những cán bộ toà án được công nhận là hoà giải viên và hoà giải viên độc lập được chỉ định bởi Toà án chuyên biệt của ADGM mới được tiến hành hoà giải mô hình Hoà giải tại toà (Court-Annexed Mediation)[19]. Trong khi đó, quy tắc của Toà án chuyên biệt của DIFC yêu cầu hoà giải viên phải tuân thủ nguyên tắc chung là thiện chí, công bằng và hiệu quả. Ứng viên muốn đăng ký làm hoà giải viên phải thực hiện ít nhất 10 vụ việc hoà giải; hoàn thành tối thiểu 06 giờ cập nhật kiến thức chuyên môn (Continuing Professional Development – CPD) về hoà giải; thành thạo tiếng Anh, nắm vững hệ thống thông luật (common law) và Quy tắc Trung tâm Dịch vụ Hoà giải của Toà chuyên biệt của DIFC, đã hoàn thành khoá đào tạo hoà giải viên được cấp phép để được công nhận vào danh sách hoà giải viên của Toà chuyên biệt của DIFC. Khi đã trở thành hoà giải viên, Bộ phận Đăng ký hoà giải của Toà án chuyên biệt của DIFC vẫn có thể đánh giá lại và kiến nghị xem xét tư cách của hoà giải viên tại bất kỳ thời điểm nào dựa trên các khiếu nại từ các Bên hoặc những lo ngại liên quan đến hành vi ứng xử của hoà giải viên đó. Hòa giải viên liên quan có thể được yêu cầu cân nhắc thực hiện một số khóa đào tạo nhất định để duy trì tư cách của mình[20].
Như đã phân tích ở trên, các quy định về TTTCQT tại Việt Nam không có quy định cụ thể hạn chế nếu các bên lựa chọn giải quyết tranh chấp bằng hoà giải bằng một hoà giải viên độc lập hoặc một tổ chức hoà giải thương mại độc lập bên ngoài TTTCQT. Luật Toà án chuyên biệt không giới hạn các bên lựa chọn hình thức hoà giải tại Toà án chuyên biệt hay hoà giải tại trung tâm trọng tài quốc tế thuộc TTTCQT tại Việt Nam hoặc tổ chức hoà giải thương mại khác. Hiện nay, hoạt động hoà giải tranh chấp tại TTTCQT tại Việt Nam chưa có quy định pháp luật cụ thể về yêu cầu bảo mật, chuẩn mực hoà giải viên… trong khi các vấn đề này đã được đặt ra tại Nghị định 22/2017/NĐ-CP về hoà giải thương mại. Đây là những vấn đề mà các tổ chức hoà giải thương mại ngoài TTTCQT Việt Nam cần tập trung phát huy để có thể thu hút được sự tin cậy của cộng đồng kinh doanh trong TTTCQT Việt Nam./.
Tham khảo Luật Toà án chuyên biệt tại trung tâm tài chính quốc tế số 150/2025/QH15 tại đây.
Tác giả bài viết:
Nguyễn Hưng Quang – Chủ tịch Trung tâm Hoà giải Thương mại Quốc tế Việt Nam (VICMC);
Nguyễn Phương Thảo Uyên – Thư ký Trung tâm Hoà giải Thương mại Quốc tế Việt Nam (VICMC);
Nguyễn Việt Hương – Sinh viên luật Đại học Monash, Úc.
[1] Nguyễn Thị Anh Đào. (2026). Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại thành phố Đà Nẵng: Kiến tạo thương hiệu, nâng tầm vị thế. Báo Nhân dân điện tử. https://nhandan.vn/trung-tam-tai-chinh-quoc-te-viet-nam-tai-thanh-pho-da-nang-kien-tao-thuong-hieu-nang-tam-vi-the-post937896.html
[2] Ra mắt Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam: Phải hoàn thiện ngay các thể chế vượt trội, đề xuất chính sách ưu đãi đột phá. Báo Điện tử Chính phủ. https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/ra-mat-trung-tam-tai-chinh-quoc-te-viet-nam-phai-hoan-thien-ngay-cac-the-che-vuot-troi-de-xuat-chinh-sach-uu-dai-dot-pha-119260211110727755.htm
[3] Dubai International Financial Centre Courts, Practice Note No. 1 of 2021 Referral of Case to Mediation.
[4] Law No. 2 of 2025 concerning Dubai International Financial Centre Courts, Article 14.
[5] Toà án nhân dân tối cao (2025), Phụ lục Tờ trình Dự án Toà chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế, trang 28; Charlotte Bijlani and William Stewart (Watson Farley & Williams LLP) (2025), DIFC Mediation Centre – what we know so far Further alignment with English law?, https://www.lexology.com/library/detail.aspx?g=910d1a9e-4398-4864-8e71-1b69205dd0df.
[6] Herbert Smith Freehills Kramer (2012), Mediation in Dubai International Financial Centre (DIFC), https://www.hsfkramer.com/notes/adr/2012-05/mediation-in-the-dubai-international-financial-centre-difc.
[7] Dubai International Financial Centre Courts, Practice Note No. 1 of 2021 Referral of Case to Mediation.
[8] DIFC Courts (2025), Mediation Service Centre, https://www.difccourts.ae/about/mediation-service-centre.
[9] Law No. (2) of 2025 Concerning Dubai International Financial Centre Courts. Article 30(B). https://www.difccourts.ae/application/files/1917/4184/9896/Dubai_Law_No.2_English_1.pdf
[10] Herbert Smith Freehills Kramer (2012), Mediation in Dubai International Financial Centre (DIFC), https://www.hsfkramer.com/notes/adr/2012-05/mediation-in-the-dubai-international-financial-centre-difc; Zakir Mir (Borderless Counsel) (2019), Mediation Q&A: Dubai International Financial Centre (DIFC), Practical law, https://www.borderlesscounsel.com/blog-news-and-updates/2019/3/7/mediation-qampa-dubai-international-financial-centre-difc-practical-law; DIAC-Dubai International Arbitration Centre, Dubai Mediation Rules 2023.
[11] ADGM, Legal Framework, https://en.adgm.thomsonreuters.com/rulebook/1342; ADGM Courts (2019), Enhancing Access to Justice throught Court-Annexed Mediation, https://www.adgm.com/adgm-courts/court-annexed-mediation; ADGM, Courts, https://www.adgm.com/faqs/courts;
[12] ADGM, Legal Framework, SCHEDULE C — Court Officers as Mediators, https://en.adgm.thomsonreuters.com/rulebook/1342;
[13] ADGM, Mediation in Metaverse, https://www.adgm.com/media/announcements/abu-dhabi-global-market-launches-mediation-in-the-metaverse;
[14] ADGM, Mediation in Metaverse, https://www.adgm.com/media/announcements/abu-dhabi-global-market-launches-mediation-in-the-metaverse;
[15] Christopher Campbell-Holt (2022), A Model Business Climate in Kazakhstan: Dispute Resolution Service At AIFC Court and International Arbitration Centre, https://cicc.court.gov.cn/html/1/219/199/203/2280.html.
[16] https://aifc.kz/news/more-than-2-100-cases-resolved-and-enforced-by-the-aifc-court-and-iac/
[17] Điều 13.44. PRACTICE DIRECTION 13 COURT-ANNEXED MEDIATION. ADGM. https://en.adgm.thomsonreuters.com/entiresection/19452?utm_source.
[18] ADGM, Mediation in Metaverse, https://www.adgm.com/media/announcements/abu-dhabi-global-market-launches-mediation-in-the-metaverse;
[19] SCHEDULE C — Court Officers as Mediators. PRACTICE DIRECTION 13 COURT-ANNEXED MEDIATION. https://en.adgm.thomsonreuters.com/entiresection/19452?utm_source
[20] DIFC Courts. Guidelines for registration panel of mediators. https://www.difccourts.ae/application/files/5017/5825/8135/Guidelines_for_Registration_-_DIFC_Courts_Panel_of_Mediators.pdf
