Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Thương mại điện tử 2025 và sẽ có hiệu lực thi hành vào ngày 01/07/2026, tạo hành lang pháp lý thống nhất đối với hoạt động thương mại điện tử (TMĐT).

Trước khi Luật Thương mại điện tử 2025 chính thức có hiệu lực thi hành, các hoạt động trong lĩnh vực TMĐT chịu sự điều chỉnh của các văn bản: Nghị định 52/2013/NĐ-CP về Thương mại điện tử (Nghị định 52), Nghị định 85/2021/NĐ-CP Sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 52/2013/NĐ-CP về thương mại điện tử (Nghị định 85). Ngoài ra, hoạt động liên quan đến TMĐT còn được quy định trong nhiều văn bản pháp luật thuộc các lĩnh vực khác nhau như: Luật Giao dịch điện tử 2023, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, Luật Công nghệ thông tin 2006, Luật Quảng cáo 2012,… và các hệ thống văn bản hướng dẫn^[1].

Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng và đa dạng của các loại hình, mô hình hoạt động TMĐT đòi hỏi cần phải có những quy định pháp luật mang tính định hướng và điều chỉnh hoạt động TMĐT. Luật TMĐT 2025 đã bao quát đầy đủ các chủ thể, mô hình và hoạt động TMĐT, bảo đảm sự gắn kết giữa mục tiêu phát triển thị trường và yêu cầu quản lý nhà nước. Luật đã định vị pháp lý rõ ràng các mô hình nền tảng TMĐT gồm 4 nền tảng: (i) Nền tảng TMĐT kinh doanh trực tiếp; (ii) Nền tảng TMĐT trung gian; (iii) Mạng xã hội hoạt động TMĐT và (iv) Nền tảng TMĐT tích hợp. Việc phân loại này là cơ sở quan trọng để xác định chính xác trách nhiệm pháp lý tương ứng của từng chủ thể, phù hợp với vai trò và mức độ can thiệp trong giao dịch. Luật bổ sung quy định về livestream bán hàng và tiếp thị liên kết. Luật yêu cầu chủ quản nền tảng có trách nhiệm xác thực điện tử danh tính người livestream, thiết lập cơ chế tiếp nhận và giải quyết phản ánh, khiếu nại trong suốt quá trình livestream và lưu trữ dữ liệu hình ảnh, âm thanh theo quy định. Luật cũng có những quy định tăng cường bảo vệ người tiêu dùng trên nền tảng số như: quản lý hoạt động TMĐT xuyên biên giới, bảo vệ người tiêu dùng và minh bạch thông tin trên môi trường số. Luật yêu cầu các nền tảng TMĐT công khai đầy đủ thông tin về chủ sở hữu, chính sách bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia, cũng như các tiêu chí chính của thuật toán ưu tiên hiển thị hàng hóa.

Luật hoàn thiện hệ sinh thái dịch vụ hỗ trợ TMĐT. Luật bổ sung quy định đối với các tổ chức cung cấp dịch vụ hỗ trợ TMĐT, bao gồm dịch vụ hạ tầng kỹ thuật, thanh toán, trung gian thanh toán, logistics và chứng thực hợp đồng điện tử. Các tổ chức này có trách nhiệm bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin và phối hợp với chủ quản nền tảng trong phòng ngừa, phát hiện và xử lý hành vi vi phạm pháp luật

Về giải quyết tranh chấp trong TMĐT, Luật Thương mại điện tử 2025 kế thừa quy định về cơ chế giải quyết tranh chấp được quy định tại Nghị định 52, bao gồm hòa giải. Tuy nhiên đáng chú ý, Luật Thương mại điện tử 2025 không quy định nội dung về giải quyết tranh chấp trong điều khoản riêng như tại Nghị định 52. Thay vào đó, Luật đã nâng việc giải quyết tranh chấp được thực hiện thông qua thương lượng, hòa giải, trọng tài thương mại, tòa án hoặc các phương thức giải quyết tranh chấp khác là một trong những nguyên tắc cơ bản của hoạt động TMĐT (Điều 5). Luật đặt ra các trách nhiệm giải quyết tranh chấp, khiếu nại cho các chủ quản nền tảng TMĐT, đại diện theo ủy quyền tại Việt Nam đối với nền tảng TMĐT trung gian và nền tảng TMĐT kinh doanh trực tiếp để các chủ thể chủ động xây dựng các phương án giải quyết tranh chấp, tham gia giải quyết tranh chấp.

Có thể nhận thấy rằng, Luật Thương mại điện tử năm 2025 đã đưa ra các quy định có tính nguyên tắc và ràng buộc trách nhiệm của một số chủ thể. Vấn đề đặt ra là các quy định hướng dẫn Luật Thương mại điện tử 2025 hoặc các quy định hướng dẫn về hoà giải thương mại cần quy định cụ thể hơn những vấn đề giải quyết tranh chấp bằng hoà giải trực tiếp và trực tuyến trong lĩnh vực TMĐT để các chủ thể, bao gồm các trung tâm hòa giải thương mại, chủ động vận dụng và phát triển các mô hình hòa giải phù hợp với thực tiễn phát triển nhanh chóng của TMĐT.

Hy vọng rằng, sau khi có hiệu lực, Luật Thương mại điện tử 2025 là cơ sở pháp lý để tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của hoạt động giải quyết tranh chấp TMĐT bằng phương thức hoà giải, đồng thời, đảm bảo được quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng./.

Luật Thương mại điện tử 2025 tại đây

Tác giả bài viết:

LS. Nguyễn Hưng Quang: Chủ tịch VICMC

Nguyễn Phương Thảo Uyên: Thư ký VICMC

Nguyễn Thị Thanh Bình: Sinh viên Đại học Luật Hà Nội

^[1] Báo cáo đánh giá tác động chính sách của đề nghị xây dựng Luật Thương mại điện tử, trang 2